ገንዘብ አያያዝ

   ገንዘብ አያያዝ

  ገንዘብ መቆጠብ

ቁጠባ ዛሬ ላይ ሆነን ነገን በማሰብ ከምናገኘው ገቢ በተወሰነ መጠን ወይም መቶኛ ቀንሰን የምናስቀምጠውና ለፍጆታ የማናውለው ገንዘብ ነው፡፡ ቁጠባ ለነገ የተሻለ ህይወት፣ ለእርጅና ዘመን፣ ወደፊት ለሚያጋጥመን የገንዘብ እጥረት፣ ለልጆቻችን የወደፊት የከፍተኛ ትምህርት ፍላጎት፣ ሊያጋጥሙን ለሚችሉ አደጋዎች መቋቋሚያ ወዘተ. ፍላጎቶቻችን ሁሉ ለመጠቀም እንድንችል ዛሬ የምናስቀምጠው ገንዘብ ነው፡፡

አንዳንድ ፀሐፊዎች ቁጠባ ወደ ኢንቨስትመንት ካልገባ ቁጠባ ሊባል አይችልም ይላሉ፡፡ በአርግጥ ቁጠባ የኢንቨስትመንት መሰረት ነው፡፡ የምንቆጥበው ገንዘብ በቀጥታ ወደ ኢንቨስትመንት ማዞር ከቻልን ማለትመ የንግድ ሥራ ልንጀምርበት ከቻልን የወደፊት ገቢያችንን ስለሚያሳድግልን ኑሮአችን ተሻሻለ ማለት ነው፡፡ ነገር ግን ቁጠባ ለኢንቨስትመንት ብቻ ሳይሆን ከላይ የገለጽናቸውን የወደፊት እቅዶቻችን ለማሳካትም ሆነ ለሚያደጋጥሙን ችግሮች መውጫነት ሊያገለግለን ይችላል፡፡

በሌላ በኩል ቁጠባ በተገቢው ቦታ መቀመጥ ከቻለ እኛ ወደ ንግድ ሥራ ማስገባት እንኳን ባንችል ሌሎች ሊጠቀሙበት ስለሚችሉ ቁጠባን ኢንቨስትመንት ተያያዥነት ያላቸው ነገሮች መሆናቸውን እንረዳለን፡፡ ቁጠባን በተገቢው ቦታ እናስቀምጥ ስንል በባንክ ወይም በአነስተኛ የፋይናንስ ተቋማት ማስቀመጥ እንዳለብን ለማመልከት ነው፡፡ ቁጠባን በቤት ውስጥ ማስቀመጥ እንደ ቁጠባ አይቆጠርም፡፡ ምክንያቱም አንደኛ፣ ገንዘብ እጃችን ላይ ባጣን ቁጥር በትንሽ በትንሹ እየቆነጠርን ስለምንጨርሰውና በቋሚነት ማስቀመጥ ስለማይቻል፣ ሁለተኛ በቤት ውስጥ ማስቀመጥ ለስርቆትና ሌሎች አደጋዎች የተጋለጠ ከመሆኑም በላይ በእርጥበትና በሌሎች ነገሮች ሊበላሽ ይችላል፣ ሶስተኛውና ዋነኛው ግን ቁጠባ በባንክ ካልተቀመጠ ሌሎች ገንዘቡን ሊጠቀሙበት አይችሉም፣ እኛም ባንክ በማስቀመጥ የወለድ ተጠቃሚ መሆን ስንችል ቤት ውሰጥ ካስቀመጥን ወለድ ልናገኝበት አንችልም፡፡ የቁጠባ ዋናው ዓላማ አንዱ ሊጠቀምበት ያልቻለውን ገንዘብ ሌላኛው በብድር ወስዶ እንዲጠቀምበት ማድረግ በመሆኑ ቁጠባ በምንም አይነት መልኩ በቤት ውስጥ መደረግ የለበትም፡፡

አንዳንዴ አነስተኛ የገንዘብ መጠን በየቀኑ መቆጠብ የሚፈልጉ ሰዎች አሉ፡፡ ለምሳሌ ኑሮአቸው በእለት ገቢ ላይ የተመሰረተና በትናንሽ የንግድ ሥራዎች ላይ የተሰማሩ ሰዎች በእለት ከሚያገኙት ገቢ ላይ የተወሰነ ገንዘብ በመቀነስ ለዚህ ተብሎ በተዘጋጀ አነስተኛ የገንዘብ ሳጥን ውሰጥ ሲያጠራቅሙ ይታያሉ፡፡ ከተወሰኑ ቀናት በኋላ ሳጥናቸውን ሲከፍቱ ጠቀም ያለ ገንዘብ ያገኛሉ፡፡ በዚህ ገንዘብም ንግዳቸውን ሲያስፋፉ፣ወላጆች ለልጆቻቸው የትምህርት ቤት ክፍያና ዩኒፎርም ሲያሰፉ፣ ወጣቶች አጠራቅመው ቤተሰባቸውን ሲረዱ እና ሌሎች በርካታ ተግባራትን ሲያከናውኑ እንመለከታለን፡፡ ይህ የቁጠባ ዘዴ ጥሩ ቢሆንም በተወሰነ የጊዜ ገደብ እየከፈትን ጠርቀም ያለውን ገንዘብ ወደ ባንክ ብናስገባው ይበልጥ ተጠቃሚ እንሆናለን፡፡

ቁጠባ ለሥራ ፈጣሪዎች እጅግ ወሳኝ ነገር ነው፡፡ ሥራ ፈጣሪዎች አዲስ የንግድ ሠራ ሲጀምሩ ህጋዊ የሰውነት መብት የማግኘት እና ግብር የመክፈል መብትም ግዴታም እንዳለባቸው ቀደም ሲል ተገልጿል፡፡ ቁጠባ ግደታ ባይሆንም የሥራ ፈጣሪዎች የግድ መቆጠብ አለባቸው፡፡ ቁጠባ ለሥራ ፈጣሪዎች የሚያስፈልጋቸው፣ አንደኛ የንግድ ሥራቸውን ለማስፋፋትና በገበያው ውስጥ ብቁ ተወዳዳሪ ለመሆን የንግድ ሥራቸው እያደገ መሄድ ያለበት በመሆኑ ነው፡፡ የንግድ ሥራቸውን ለማሳደግ ደግሞ ተጨማሪ ገንዘብ ያስፈልጋቸዋል፡፡ ይህንን ተጨማሪ ገንዘብ ሊያገኙ ከሚችሉባቸው መንገዶች አንዱና ዋነኛው ቁጠባ ነው፡፡ ሁለተኛ ራዕያቸውን ዕውን ለማድረግ ስለሚረዳቸው ነው፡፡ የሥራ ፈጣሪዎች የትልልቅ ራዕይ ባለቤቶች ናቸው፡፡ በራዕያቸው አንዱ ከጥቃቅን የንግድ ሥራ በመነሳት ትልቅ ፋብሪካ ማቋቋም ሊሆን ይችላል፡፡ ይህንን ማድረግ የሚቻለው ቁጠባን እንደ ግዴታ በመውሰድ ሳናቋርጥ መቆጠብ ከቻልን ነው፡፡ ሶስተኛ ለሌላ አዳዲስ የሥራ ፈጠራ ፍላጎታቸው የሚያስፈልጋቸውን ወጪ ሊያገኙ የሚችሉት ዛሬ ከሚያገኙት ገቢ ላይ መቆጠብ ከቻሉ ነው፡፡ አራተኛ የቁጠባ ባህል መዳበር ያለበት በሥራ ፈጣሪዎች ብቻ ሳይሆን በሁሉም ዜጎች ዘንድ በመሆኑ የሥራ ፈጣሪዎች ለሌሎች ሞዴል ሆነው መታየት ስላለበባቸው ነው፡፡

ቁጠባ በሀገር ደረጃ ሊያድግ የሚችለው ሁሉም ዜጎች የሚያደርጉት ቁጠባ በድምር ሊያድግ ከቻለ ነው፡፡ በአንድ ሀገር ቁጠባ ማደግ ከቻለ ኢንቨስትመንት ይስፋፋል፡፡ ኢንቨስትመንት ያለቁጠባ በአንድ ሀገር ውስጥ ሊመጣ አይችልም፡፡ ምናልባት የውጭ ቀጥተኛ ኢንቨስትመንት ሊኖር ይችላል፡፡ ይህም ቢሆን በሀገር ውስጥ ባለሃብቶች ካልታገዘ የአንድን ሀገር ኢኮኖሚ ሙሉ በሙሉ በውጭ ባለሃብቶች እጅ እንዲገባ ሥለሚያደርገው የራሱ የሆነ አሉታዊ ተጽዕኖ ይኖረዋል፡፡ ስለሆነም እያንዳንዱ ዜጋ ያለችውን አነስተኛ ገንዘብም ቢሆን በመቆጠብ ራሱን ተጠቃሚ ከማድረጉም በላይ ለሌሎች ባለሃብቶች ኢንቨስትመንት ምቹ ሁኔታን በመፍጠር በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ የሥራ እድል እንዲፈጠርና የሀገር ኢኮኖሚ እንዲያድግ የበኩሉን እገዛ ያደርጋል ማለት ነው፡፡

እንዴት ነው ገንዘብ የምንቆጥበው?

ብዙ ጊዜ በሀገራችን በተለይም በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ የሚገኙ ቤተሰቦች ስለ ቁጠባ ጠቀሜታ ቢረዱም “የምናገኘው ገቢ አነስተኛ ስለሆነ ከዚህች ላይ እንዴት መቆጠብ እንችላለን? ይላሉ፡፡ እውነታው ግን መቆጠብ ያለብን ከዚህችው አነስተኛ ከሆነችዋ ገቢያችን ላይ መሆኑ ነው፡፡

ለምሳሌ የመንግስት ተቀጣሪ የሆነ አንድ ጓደኛየ በመስሪያ ቤታችን ስላለው የቁጠባና ብድር የኀብረት ሥራ ማህበር አስረዳሁትና በብዙ ድካምና ልፋት የደመወዙን አምስት ከመቶ እንዲቆጥብ አሳመንኩት፡፡ ይህን ሰው ለማሳመን ብዙ የደከምኩበት ምክንያት ደመወዜ አነስተኛ ስለሆነች እንዴት ነው ከዚህች የምቆጥበው የሚል ከላይ የገለጽኩትን አይነት ጥያቄ ማንሳቱ ነው፡፡ አጋጣሚ ሆኖ ይህ ሰው ከስምንት ወራት ቆይታ በኋላ እድገት በማግኘቱ ደመወዙ ከ60% በላይ አደገለት፡፡ በዚህ ጊዜ ቢያንስ ቁጠባውን ከአምስት በመቶ ወደ አስር በመቶ እንዲያሳድግ መከርኩት፡፡ እሱ ግን ያችው አምስት ከመቶዋ ለዚያውም በቀድሞው ደመወዙ ስሌት ተወስኖ ለሁለትና ሶስት አመታት በዚሁ ቀጠለ፡፡ ከጥቂት ጊዜ በኋላ ይህ ሰው እድለኛ ሆነና የጋራ መኖሪያ ቤት እጣ ደረሰው፡፡ በዚህ ጊዜ ከማህበሩ ብድር ለመጠየቅ ሲመጣ የቆጠበው ገንዘብ እጅግ አነስተኛ በመሆኑ የሚፈልገውን ያህል ብድር ሊያገኝ አልቻለም፡፡ ከሌላ ምንጭ ገንዘብ ለማግኘት ቢሞክርም የሚቻል አልሆነም፡፡ ከሌላ ምንጭ ገንዘብ ለማግኘት ቢሞክርም የሚቻል አልሆነም፡፡ የነበረው አማራጭ የደረሰውን የቤት እጣ መተው ነበር፡፡

ከዚህ የምንረዳው ቁጠባ ለነገ ማንነታችን እጅግ ወሳኝ እንደሆነና ቁጠባን የህይወታችን አንዱ አካል አድርገን ማየት ካልቻልን የወደፊቱ ጊዜ የእኛ አንዳይሆን ካሁኑ እየወሰንን እንደሆነ ነው፡፡ ገንዘብ ስናገኝም ፍላጎታችን በዚያው ልክ እያደገ ስለሚሄድ ቁጠባን መጀመሪያውኑ ባህላችን አድርገን መሃድ ካልቻልን የፈለገውን ያህል ገቢያችን እያደገ ቢሄድ ልንቆጥብ አንችልም፡፡ ስለዚህ ካለችን አነስተኛ ገንዘብም ቢሆን መቆጠብ አስፈላጊ እንደሆነ ሁሉም ሰው ግንዛቤ ሊወስድ ይገባል፡፡

ስለቁጠባ መጠን ይሄንን ያህል ወይም በዚህ ይሁን የሚባል ፎርሙላ ባይኖረውም ብዙ የኢኮኖሚ ባለሙያዎች ከገቢያችን ከ10% እስከ 20% የሚሆነው መቆጠብ አለበት ይላሉ፡፡ ይህ እንግዲህ ትንሽ ከሚያገኘውም ብዙ ከሚያገኘውም ነው፡፡ የዚህ ጽሁፍ ዓላማ አንድ ሰው ይሄንን ያህል መቆጠብ አለበት የሚል ሃሳብን ማራመድ ሳይሆን ማንም ሰው የቁጠባን አስፈላጊነት ተረድቶ አቅሙ የፈቀደለትን መቆጠብ እንዳለበት ለማሳየት ነው፡፡ ቁምነገር የምንቆጥበው መጠን ላይ ሳይሆን ቁጠባ ላይ ያለንን አመለካከት መቀየር መቻላችን ላይ ነው፡፡ አስተሳሰባችን ከተቀየረ ትንሽም ቢሆን የምንቆጥበው ነገር ዋጋ አለው፡፡ ትንሽ መቆጠብ ስንችል ደግሞ ብዙ መቆጠብን እንማራለን፡፡ ምክንያቱም ቁጠባ አንዴ ከጀመርን ከምናገኘው ጥቅም እየተበረታታን ልንሄድ ስለምንችል ነው፡፡ ትንሽ መቆጠብ ካልጀመርን ግን መቼም መቆጠብ አንችልም፡፡

አንደንድ ሰዎች ቁጠባ መቆጠብ ያለበት አነስተኛ ገቢ ያለው ነው፤ ያላቸው ሰዎችማ አላቸው ይላሉ፡፡ በርግጥ አነስተኛ ገቢ ያላቸው ሰዎች መቆጠብ ካልቻሉ ነገንም እንዲሁ ይቀጥላሉ፡፡ ነገን የተሻለ ለማድረግ የግድ መቆጠብ እንዳለባቸው እንረዳለን፡፡ ሆኖም ግን የተሻለ ገቢ ያላቸው ሰዎች አይቆጥቡ ማለት አይቻልም፡፡ ምክንያቱም ነገን ማወቅ ስለማይቻል ነው፡፡ ዛሬ ያለን ገንዘብ በተለያየ ምክንያት ነገ ልናጣው እንችላለን፡፡ ከዚህ አይነቱ አጋጣሚ ለመውጣት ቁጠባ አስፈላጊ ነው፡፡ ስለዚህ ድሃ ሃብታም ሳይባል ማንም ሰው መቆጠብ እንዳለበት ግንዛቤ ሊኖረው ይገባል፡፡

 

የድህነት ቀለበት አንዴ በድህነት ውስጥ ያለ ሰው ከድህነት ለመውጣት አንድ መላ ካልዘየደ በስተቀር ዘላለም ድሃ ሆኖ እንደሚቀር የሚያሳይ ነው፡፡ አንድ ሰው ገቢው አነስተኛ ከሆነ ወደፊት ለሚያጋጥመው የቁጠባ መጠን አነስተኛ ነው፡፡ አንድ ሰው የሚቆጥበው የገንዘብ መጠን ዝቅተኛ ከሆነ ወይም መቆጠብ ካልቻለ ኢንቨስት ሊያደርግ አይችልም፡፡

ኢንቨስትመንት በብዙ መንገድ ሊገለጽ ይችላል፡፡ ለምሳሌ መቆጠብ ያልቻለ ሰው የራሱን ዕውቀት ሊያሳድግ አይችልም፡፡ ምክንያቱም ራሱ ላይ ኢንቨስት ለማድረግም ገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ ልጆቹን የተሻለ ትምህርት እንዲያገኙ ማድረግ አይችልም፡፡ ይህ ደግሞ የድህነት አዙሪቱ ወደ ልጆቹም እንዲተላለፍ እድል ይሰጣል፡፡ ገቢውን ሊያሳድጉ የሚችሉ ሥራዎች ላይ ሊሰማራ አይችልም፡፡ በቂ ገንዘብ በባንክ በማስቀመጥ ሌላውንም ሆነ ራሱን ሊጠቅም አይችልም ወዘተ.፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ዝቅተኛ ገቢ ያለው ማህበረሰብ ውስጥ የሚኖረው የምርትና አገልግሎት ፍላጎት ዝቅተኛ ነው፡፡ ይህ በመሆኑም በዚያ ማህበረሰብ ውስጥ ከውጭ ሊመጣ የሚችል ኢንቨስትመንትን መሳብ አይችልም፡፡ ምክንያቱም በዚህ ኢንቨስትመንት ምክንያት የሚቀርበውን ምርትና አገልግሎት ለመጠቀም የማህበረሰቡ የመግዛት አቅም ዝቅተኛ ስለሆነ ነው፡፡ ዝቅተኛ ገቢ ባለበት ሀገር ውስጥ የራሳችንን ኢንቨስት የማድረግ አቅም ብቻም ሳይሆን ከውጭ ሊመጣ የሚችለውን ቀጥተኛ ኢንቨስትመንትም ሊገታይችላል፡፡

በራሱ፣ በቤተሰቡና በንብረት ወይም በንግድ ሥራ ላይ ኢንቨስት ማድረግ ካልቻለ ወይም ኢንቨስት የሚያደርገው የገንዘብ መጠን ዝቅተኛ ከሆነ ከዚህ ዝቅተኛ ኢንቨስትመንት ከፍተኛ ውጤት ልናገኝ አንችልም፡፡ የሚኖረን ምርታማነት ዝቅተኛ ይሆናል፡፡ ይህም ማለት ያለተጨማሪ ኢንቨስትመንት ተጨማሪ ገቢ ልናገኝ አንችልም ማለት ነው፡፡

select another Language »